Nhiều cường quốc đang tham gia vào một cuộc "chạy đua vũ trang" trên mạng khi những vụ tin tặc tấn công có chiều hướng phát triển thành xung đột chính trị, theo báo cáo do Công ty bảo mật Mỹ McAfee công bố hôm 28.1. Hãng tin AFP dẫn lời Chủ tịch McAfee - Dave Dewalt cho biết khoảng 20 quốc gia, dẫn đầu là Trung Quốc, Mỹ và Nga, đang tăng cường khả năng tấn công qua internet. "Rõ ràng đang có một sự chuyển biến về chiến lược an ninh mạng từ phòng thủ sang tấn công", ông nói. Báo cáo của McAfee - được thực hiện dựa trên sự phân tích các vụ tấn công trên mạng gần đây - cho thấy lượng phần mềm độc hại (malware) mới xuất hiện trên internet đã tăng 500% trong vòng 12 tháng qua. Thậm chí, Mỹ đã có cả hướng dẫn và luật lệ cụ thể cho việc sử dụng các chiến thuật chiến tranh mạng, theo BBC. Chuyên viên cao cấp của chi nhánh McAfee ở châu Âu Greg Day nhận định: "Chiến tranh bằng súng đạn phải tiêu tốn hàng triệu đô la trong khi có thể dễ dàng tìm được những nguồn lực cần thiết để gây chiến trên mạng".
Hai mũi tiến công
Cuối tháng 4.2007, khi chính quyền thủ đô Tallinn của Estonia tiến hành di dời đài kỷ niệm những chiến sĩ Hồng quân Liên Xô trong Thế chiến 2, nhiều địa chỉ internet bất ngờ ngưng hoạt động. Trong vòng mấy phút, không ai mở được trương mục của hai ngân hàng lớn nhất nước là Hansabank và SEB. Tại nước cộng hòa này, 98% giao dịch ngân hàng đều thông qua internet. Bộ Quốc phòng Estonia khi đó đã cáo buộc Nga đứng phía sau cuộc tấn công qua mạng này để "trả đũa" vụ di dời đài kỷ niệm, nhưng Điện Kremlin đã phủ nhận mọi dính líu của mình.
Vào tháng 3.2009, ai đó đã dùng mạng gián điệp điện tử (Ghostnet) xâm nhập và chiếm quyền điều khiển 1.295 máy tính khắp thế giới. Một phần ba trong số đó đặt tại các bộ ngoại giao, đại sứ quán, tổ chức quốc tế cũng như các hãng thông tấn lớn. Các nhân viên điều tra đã lần ra nguồn gốc vụ việc xuất phát từ các máy tính có tài khoản internet tại đảo Hải Nam, nơi đặt cơ quan tình báo của quân đội Trung Quốc, theo tờ The Christian Science Monitor. Dĩ nhiên là Bắc Kinh cũng phủ nhận mọi cáo buộc liên quan.
Trung Quốc cũng từng là nạn nhân của chiến tranh mạng. Tân Hoa xã vào tháng 11.2009 đưa tin website của Bộ Quốc phòng nước này đã hứng chịu hơn 2 triệu đợt tấn công kể từ khi được khai trương vào khoảng tháng 8 năm ngoái. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ People's Daily, Tổng biên tập website www.mod.gov.cn Tế Quý Lâm cho hay các vụ tấn công đặc biệt gia tăng mỗi khi diễn ra những sự kiện liên quan đến quân đội và quốc phòng.
Mục tiêu của xung đột thế giới ảo hiện đang chuyển dần qua cơ sở hạ tầng của một quốc gia vì cuộc sống thường nhật của người dân gắn liền với vô số mạng lưới khác nhau. Hồi giữa tháng này, hãng tìm kiếm khổng lồ Google đã dọa rút khỏi thị trường Trung Quốc sau khi hứng chịu các cuộc tấn công mà họ khẳng định là xuất phát từ quốc gia đông dân nhất hành tinh. Công ty Mỹ nói nhiều khách hàng sử dụng dịch vụ thư điện tử Gmail đã bị ai đó từ Trung Quốc đột nhập vào tài khoản. Google còn tuyên bố sẽ không tiếp tục chấp hành chính sách kiểm duyệt của Bắc Kinh. Ngoài Google, cuộc tấn công được cư dân mạng gọi là "Chiến dịch Aurora" còn ảnh hưởng 30 công ty khác như Adobe và Juniper…
Tại hầu hết các nước phát triển, hệ thống vận hành các cơ sở hạ tầng như nhà máy điện, nhà máy lọc dầu và cơ sở cấp nước đều kết nối qua internet và đang hứng chịu sự tấn công cấp tập từ tin tặc, theo báo cáo của McAfee. Một cuộc điều tra kéo dài 5 tháng của tờ The Christian Science Monitor cho thấy từ năm 2008, một loạt những công ty dầu khí lớn của Mỹ như Marathon Oil, ExxonMobil bị đánh cắp dữ liệu về sản xuất bởi thư điện tử giả và phần mềm gián điệp. Tờ The Christian Science Monitor dẫn lời chuyên gia bảo mật Rob Lee nhận xét: "Cách thức thực hiện các vụ tấn công cho thấy thủ phạm là những nhóm tin tặc chuyên nghiệp có tổ chức đàng hoàng". Tháng 8.2009, Bộ trưởng An ninh nội địa Mỹ Janet Napolitano cảnh báo hệ thống điện quốc gia đang đối mặt với nguy cơ bị tin tặc tấn công ngày càng cao.
Khó chống đỡ
Một khảo sát của McAfee thực hiện với 600 giám đốc các công ty bảo mật trên khắp thế giới cho kết quả 60% người được hỏi tin rằng chính phủ nước ngoài liên quan tới những vụ tấn công mạng. Xung đột thế giới ảo đang gây ra thiệt hại khoảng 6,3 triệu USD mỗi ngày - tức 1,75 tỉ USD mỗi năm trên toàn thế giới, theo McAfee. Ngoài hậu quả tài chính, chiến tranh mạng đã thật sự gây ra bất ổn về nhiều mặt. Vụ lùm xùm của Google đã biến thành căng thẳng ngoại giao khi Bắc Kinh và Washington liên tục đấu khẩu về tự do internet.
Hiện chưa có hình mẫu bảo vệ nào có thể theo kịp sự tiến bộ và độ phức tạp của các đe dọa từ thế giới ảo. Ông Chris Wysopal, kỹ sư trưởng tại Veracode, công ty chuyên cố vấn về an ninh cho các chính phủ, nói với BBC rằng chiến tranh mạng rất phức tạp để truy lùng. "Trong chiến tranh quy ước người ta có thể dễ dàng biết ai có vũ khí gì và sử dụng như thế nào"- ông nói - "Nhưng trong thế giới mạng, điều tra thông tin về các loại malware vô cùng khó". Điều này đòi hỏi chính phủ phải thật sự quan tâm đến việc bảo vệ mạng lưới thông tin trên toàn quốc cả công và tư. Theo tác giả báo cáo của McAfee - ông Stewart Baker, chỉ có Trung Quốc là phát triển mối quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp và các cơ sở trong nước để giúp họ áp dụng những tiêu chuẩn an toàn khắt khe.
Nhiều người ví von thế giới ảo do ba cột trụ chống đỡ: dễ sử dụng, an toàn và quyền riêng tư. Trước nay, người ta chỉ tập trung phát triển tính dễ sử dụng để đưa công nghệ thông tin phát triển bùng nổ mà lơi lỏng hai nhân tố còn lại. Hậu quả là - như báo cáo của McAfee kết luận - "Thế giới ảo đã trở thành một miền Tây hoang dã".
